Posts tonen met het label Piet de Wit. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Piet de Wit. Alle posts tonen

14 september 2006

Karelstein

Aan de Kanaaldijk noord-west, op het vroegere grondgebied van Aarle-Rixtel, ter hoogte van sluis 7 en Kleine Overbrug ligt Karelstein. Het pand werd gebouwd in 1840 door jonkheer Carel van Brugghen, genoemd naar zijn grootvader.

Naast het huis lag een fabrieksgebouw, uit 1825, o.a. Piet de Wit had hier een textielbedrijf tot 1909. Toen deed hij het pand over aan strohulzen en cartonnagefabriek Van Dam. Karelstein is nog immer eigendom van Van Dam, de andere helft van het pand, ’t Witte Huis, is diverse keren van eigenaar veranderd. De firma GlassDeco kocht het in 1990. In 1991 werd er brand gesticht en blakerde het witte huis deels zwart.

Piet de Wit's bedrijven

Piet de Wit kwam uit de textielfamilie De Wit. Piets vader, Peter genaamd, was reeds actief in de textielnijverheid, als lid van de firma Leijten, Kluskens & Cie, opgericht in 1855. Hij begon uiteindelijk in 1887 een eigen bedrijf, waarin hij al spoedig zijn zoon Piet in opnam. Deze nam de leiding na de dood van zijn vader, in 1896, alleen over en zette vervolgens het bedrijf bij Karelstein (op de gemeentegrens tussen Helmond en Aarle-Rixtel) met financiële steun van derden om in een naamloze vennootschap, de Nederlandsche Textiel-Industrie (1898). Deze eerste geheel electrisch aangedreven textielonderneming in Nederland hield het echter niet lang vol en ging in 1900 roemloos ten onder. Met behulp van zijn oom Kobus, die ook in de textielindustrie actief was, startte Piet vervolgens met de vervaardiging van garen uit spinnerijafval waarvan vervolgens grove dekens geweven werden. Eerst door thuiswevers, maar al gauw in een heuse fabriek, die alsmaar uitdijde en filalen te Geldrop (1912), Gemert en Deurne (1920) kreeg.
Publieke activiteiten
Daarnaast hield hij naar de buitenwereld toe een grootse levensstijl er op na, wat mede in dienst stond van zijn politieke carriere die hem van raadslid tot statenlid en uiteindelijk tot lid van de eerste kamer voerde. Deze publieke activiteiten kostten echter handenvol geld. Zo was hij praktisch en financieel betrokken bij de oprichting van een nieuwe parochie met de Onze Lieve Vrouwe Kerk aan de Wilhelminalaan (Helmond) en bij de RK HBS in zijn woonplaats.
Faillissement en doorstart
Zijn bedrijf kende na het faillissement een doorstart. In 1926 kwam NV De Wit's Dekenindustrie tot stand, waarbij Piet de Wit niet alleen in naam maar ook daadwerkelijk als directeur betrokken was. Zij het dat hij niet meer alleen de macht had maar de aandeelhouders en hij een mededirecteur naast zich moest dulden, de oudste zoon van grootaandeelhouder A. van der Lande uit Deventer.
Hatéma
De onderneming werd verder voortgezet door de familie Van der Lande, en kende onder de naam Hatéma nog een behoorlijk lang en belangrijk bestaan. In 1969 ging het samen met Texoprint en werd vervolgens onderdeel van het textielconglomeraat Gamma Holding. De productie van de diverse onderdelen kwam successievelijk stil te liggen. Uiteindelijk zijn de leegstaande fabrieksgebouwen in 2005 definitief afgebroken.

Piet de Wit's Peapark

Piet de Wit (1869-1947) was een textielbaron die gedurende de eerste helft van de 20e eeuw diverse fabrieken bezat in Noord-Brabant. Zijn bekendheid dankt hij vooral aan zijn onstuimige periode in Helmond.

Tussen de Eerste Wereldoorlog en de Tweede Wereldoorlog zette Piet de Wit, textielfabrikant, voor zijn vrouw (zijn voormalig huishoudster) Anna Arts hier in 1914 een paleis neer, onder de naam: Peapark.

Peapark
De naam Peapark is niet geheel onlogisch: Piet en Anna. Kleine verwarring wellicht: hun tweeling heette Pierre en August. De locatie van het paleis was aan de Aarle-Rixtelseweg in Helmond, hier woonden tot aan de 21e eeuw veel textielfabrikanten. Vandaag de dag heet het park niet meer "Peapark", maar Warande, ook heeft het park het Hertenkamp geheten en tussendoor nog het Jan Visser Park.

Piet de Wit leefde erop los.
Steeds meer leningen kreeg hij echter bij de bank en uiteindelijk zou de dure bouw van de Onze Lieve Vrouwe Kerk aan de Wilhelminalaan hem de das hebben omgedaan. Nadat De Wit failliet ging (Piet failliet!) (in 1926) moest het paleis en de inboedel verkocht worden. Afgezien van de vele sieraden, paarden en kroonluchters brachten het kasteel en de poorten het meeste op! Het kasteel werd gekocht bij de veiling (voor 1/10 van de bouwprijs) door de overbuurman, textielbaron pastoortje van Thiel. Hij liet het in 1928 afbreken. Bij de sloop van Peapark in 1928 kwamen de genietroepen in actie om met dynamiet de villa op te blazen. Enkele betonblokken herinneren nog de plek waar Peapark gestaan heeft. De blokken zijn te zien op de plek waar nu het Warande ligt. De poorten werden gekocht door Gérard Wijnen, destijds de rijkste man van Helmond. Hij liet de poorten plaatsen bij een toen net door hem aangekocht landgoedje Christinendael in Aarle-Rixtel. (De poorten staan hier overigens nog steeds, Wijnen heeft er zelf nooit gewoond).